OPISI INDEKSA

 

Indeks nastavnika sa magistarskom diplomom

Proporcija nastavnika sa kvalifikacijama na nivou ISCED 6 (PROAT6) je izračunata tako što je broj ovih nastavnika podijeljen sa ukupnim brojem nastavnika.

Manjak edukacijskog materijala i osoblja

Kao i u PISA 2012 i 2015, PISA 2018 upitnik sadrži osam pitanja o resursima škole koji za cilj imaju mjerenje percepcije direktora škole o potencijalnim faktorima koji ometaju nastavu (postavljeno pitanje glasi: “Da li je kapacitet Vaše škole da izvršava nastavne aktivnosti ometen bilo kojim od navedenih problema?”). Četiri moguća odgovora su “uopšte ne”, “vrlo malo”, “u nekoj mjeri” i “mnogo”. Slično pitanje je postavljeno u prethodnim PISA ciklusima, ali broj stavki je umanjen i preformulisan za 2012. godinu kako bi se fokus stavio na dvije derivirane varijable. Indeks manjka osoblja (STAFFSHORT) je deriviran iz četiri stavke: manjak nastavnog osoblja, neadekvantno obrazovano nastavno osoblje, manjak pomoćnog osoblja, neadekvantno obrazovano nastavno osoblje.

Indeks manjka nastavnog materijala (EDUSHORT) je kreiran koristeći sljedeće četiri stavke: manjak nastavnog materijala (npr. Udžbenici, IT oprema, materijal za biblioteke ili laboratorije), neadekvatan nastavni materijal ili materijal lošeg kvaliteta, manjak fizičke infrastrukture (npr. školska zgrada, grijanje/hlađenje, osvjetljenje i akustični sistemi), neadekvantna ili fizička infrastruktura lošeg kvaliteta. Pozitivne vrijednosti ovih indeksa upućuju da direktor smatra da količina i/ili kvaliteta resursa njihove škole predstavlja prepreku izvođenju nastavnog programa u većoj mjeri nego što je to slučaj za prosječno stanje u OECD zemljama.

Posjed domaćinstva

U PISA 2018, učenici su odgovorili na pitanje dostupnosti 16 predmeta svog kućanstva (ST011), uključujući tri predmeta specifičnih za zemlju ispitivanja, koja se smatraju za prikladne mjere porodične imućnosti unutar konteksta date zemlje. Uz to, učenici su prijavili količinu predmeta od interesa kao i knjiga (ST012, ST013). HOMEPOS je indeks koji sumarizira ove tri stavke (ST011, ST012, ST013). Za više vidjeti PISA 2018 Codebook (listu kodova).

Kalkulacija ESCS indeksa

Za potrebe kalkulacije PISA indeksa ekonomskog, socijalnog i kulturnog (kulturološkog) statusa (ESCS), vrijednosti za učenike gdje je jedna od vrijednosti PARED, HISEI50 ili HOMEPOS indeksa nedostajale su impjutirane predviđenim varijablama zbrojenim sa nasumičnom komponentom baziranom na regresiji druge dvije varijable. Ako za učenika nedostaju više od jedne varijable, ESCS indeks učenika nije izračunat.

U prijašnjim ciklusima, PISA ESCS indeks je deriviran iz analize glavnih komponenti51 (engl. Principal component analysis) standardiziranih varijabli (svaka varijabla ima OECD prosjek 0 i standardnu devijaciju 1), uzimajući faktor vrijednosti prve glavne komponente kao mjeru PISA indeksa ekonomskog, socijalnog i kulturalnog statusa. U PISA 2018, ESCS se izračunava dodjeljivanjem jednake težine trima standardiziranim komponentama. Kao i u PISA 2015, tri komponente su standardizirane u svim zemljama i ekonomijama (OECD i partner zemlje), gdje svaka zemlja/ekonomija doprinosi jednako, dok je u PISA 2015 standardizacija rađena samo na nivou OECD zemalja. Kao i u prethodnim ciklusima, finalna ESCS varijabla je transformisana pri čemu je 0 vrijednost prosječnog OECD učenika i 1 standardna devijacija preko OECD zemalja sa jednakim težinama.

Disciplinska klima

Indeks disciplinske klime (DISCLIMA) je konstruiran koristeći odgovore učenika na set pitanja o tome koliko često (odgovori su “na svakom času”, “na mnogo časova”, “na nekim časovima”, i “nikad ili skoro nikad”) se sljedeći događaji dešavaju na časovima maternjeg jezika: “Učenici ne slušaju šta nastavnik govori”, “Prisutna je buka i nered”, “Nastavnik mora dugo čekati da se učenici smire”, “Učenici ne mogu dobro pratiti nastavu”, “Učenici ne počinju sa radom dugo nakon početka časa”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici uživaju bolju disciplinsku klimu na časovima maternje jezika nego što je prosječan slučaj u OECD zemljama. Vrijednosti ovog indeksa su direktno uporedive između PISA 2009 i PISA 2018.

Uživanje u čitanju

Indeks uživanja u čitanju (JOYREAD) je konstruisan na bazi seta pitanja (ST160) iz PISA 2009 (ID u 2009: ST24) koji ispituje učenike da li se slažu (“U potpunosti se slažu”, “Slažu se”, “Ne slažu se”, “U potpunosti se ne slažu”) sa sljedećim izjavama: “Čitam samo ako moram”, “Čitanje je jedan od mojih najdražih hobija”, “Volim pričati o knjigama sa drugim ljudima”, “Za mene je čitanje gubljenje vremena” i “Čitam samo da bi dobio/la informacije koje mi trebaju”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici uživaju u čitanju više nego prosječan učenik u OECD zemljama. Vrijednosti ovog indeksa su direktno uporedive između PISA 2009 i PISA 2018.

Emocionalna podrška roditelja

Indeks emocionalne podrške roditelja (EMOSUPS) je konstruisan na bazi seta pitanja (ST123) koji ispituje učenike da li se slažu (“U potpunosti se slažu”, “Slažu se”, “Ne slažu se”, “U potpunosti se ne slažu”) sa sljedećim izjavama koje su vezane za akademsku godinu unutar koje su pristupili PISA testu: “Moji roditelji podržavaju moj trud u obrazovanju i moja postignuća”, “Moji roditelji me podržavaju kada sam suočen sa poteškoćama u školi”, “Moji roditelji mi daju podršku kako bi stekao/ la više samopouzdanja”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici imaju osjećaj veće količine emocionalne podrške svojih roditelja nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Osjećaj pripadnosti

Indeks osjećaja pripadnosti (BELONG) je konstruisan na bazi seta pitanja koji ispituje učenike da li se slažu (“U potpunosti se slažu”, “Slažu se”, “Ne slažu se”, “U potpunosti se ne slažu”) sa sljedećim izjavama koje vezanim za njihovu školu (ST034): “Osjećam se izostavljeno u školi”, “Lako stičem prijatelje u školi”, “Osjećam se kao da pripadam u školi”, “Osjećam se čudno u mojoj školi”, “Drugi učenici me vole”, “Osjećam se usamljeno u školi”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici prijavljuju veći nivo osjećaja pripadnosti u školi nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Uputstva nastavnika

Indeks uputstva nastavnika (DIRINS) je konstruiran koristeći odgovore učenika na set pitanja o tome koliko često (“nikada ili skoro nikada”, “na nekim časovima”, “na mnogo časova”, “na svakom ili skoro svakom času”) se sljedeći događaji dešavaju na časovima maternjeg jezika: “Nastavnik definiše jasne ciljeve našeg učenja”, “Nastavnik postavlja pitanja da bi provjerio da li smo shvatili gradivo”, “Na početku časa nastavnik nam ispriča kratak sažetak prethodne lekcije”, “Nastavnik nam jasno kaže šta trebamo naučiti”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici imaju dojam da nastavnici daju uputstva pri učenju češće nego što je to slučaj za prosječnog učenika u OECD zemljama.Up

Komentari nastavnika

Indeks komentara nastavnika (PERFEED) je konstruiran koristeći odgovore učenika na set pitanja o tome koliko često (“nikada ili skoro nikada”, “na nekim časovima”, “na mnogo časova”, “na svakom ili skoro svakom času”) se sljedeći događaji dešavaju na časovima maternjeg jezika: “Nastavnik mi govori o mojim snagama u ovom predmetu”, “Nastavnik mi govori u kojim oblastima se mogu još poboljšati”, “Nastavnik mi govori kako mogu poboljšati svoj uspjeh”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici imaju dojam da nastavnici daju uputstva za evaluaciju uspjeha češće nego što je to slučaj za prosječnog učenika u OECD zemljama.

Podsticanje uključenosti u čitanje

Indeks podsticanja uključenosti u čitanje od strane nastavnika (STIMREAD) je konstruiran koristeći odgovore učenika na set pitanja o tome koliko često (“nikada ili skoro nikada”, “na nekim časovima”, “na mnogo časova”, “na svakom ili skoro svakom času”) se sljedeći događaji dešavaju na časovima maternjeg jezika: “Nastavnik ohrabruje učenike da iskažu svoje mišljenje o tekstu”, “Nastavnik pomaže učenicima da povežu priče koje čitaju sa svojim životom”, “Nastavnik objašnjava učenicima kako se informacije u tekstu naslanjaju na ono što već znaju” i “Nastavnik postavlja pitanja koja motivišu aktivno učešće učenika”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici imaju dojam da nastavnici podstiču njihovo učešće češće nego što je to slučaj za prosječnog učenika u OECD zemljama.

Podrška nastavnika

Indeks podrške nastavnika (TEACHSUP) je konstruiran koristeći odgovore učenika na set pitanja o tome koliko često (“nikada ili skoro nikada”, “na nekim časovima”, “na mnogo časova”, “na svakom ili skoro svakom času”) se sljedeći događaji dešavaju na časovima maternjeg jezika: “Nastavnik pokazuje interes za proces učenja svakog učenika”, “Nastavnik ulaže poseban trud kada je to učeniku potrebno”, “Nastavnik pomaže učenicima u procesu učenja”, “Nastavnik pomaže učeniku sve dok učenik ne shvati gradivo”. Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da učenici imaju dojam da nastavnici pomažu njihovo učenje češće nego što je to slučaj za prosječnog učenika u OECD zemljama.

Vrijednost škole

Indeks vrijednosti škole (ATTLNACT) konstruiran je na osnovu trend-pitanja (STO36) postavljenog učenicima o tome da li se slažu (“u potpunosti se slažu”, “ne slažu se”, “slažu se”, “u potpunosti se ne slažu”) sa sljedećim tvrdnjama vezanim za školu: “Trud u školi će mi pomoći da pronađem dobar posao”, “Trud u školi će mi pomoći da upišem dobar fakultet” (eng. college), i “Trud u školi je važan”. Pozitivne vrijednosti na ovoj skali znače da učenik vrednuje školovanje više nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Prilagođeno podučavanje

Indeks prilagođenosti podučavanja (ADAPTIVITY) konstruiran je koristeći odgovore učenika na pitanje formulirano za PISA 2018 (ST212). Učenici su izvještavali o tome koliko često (“nikada ili skoro nikada”, “na nekim časovima”, “na mnogo časova”, “na svakom ili skoro svakom času”) su se sljedeće stvari događale tokom nastave: “Nastavnik je prilagodio čas potrebama i znanju razreda”; “Nastavnik pruža individualnu pomoć kada učenik pokazuje poteškoće u razumijevanju teme ili zadatka”; i “Nastavnik mijenja strukturu časa pri temama koje su većini učenika teške za razumjeti”. Pozitivne vrijednosti na ovoj skali znače da učenici percipiraju svoje nastavnike kao prilagodljivije nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Stavovi glede kompetetivnosti

Indeks stavova prema kompetetivnosti (COMPETE) konsturiran je koristeći odgovore učenika na novo pitanje (ST181) u kojoj mjeri se “u potpunosti slažu”, “ne slažu”, “slažu ili “u potpunosti ne slažu” sa sljedećim tvrdnjama: “Uživam raditi u situacijama koje podrazumijevaju nadmetanje sa drugima”; “Važno mi je da budem bolji od drugih u rješavanju zadatka”, i “Više se trudim kada se nadmećem sa drugim ljudima”. Pozitivne vrijednosti na ovoj skali znače da je učenik izrazio pozitivnije stavove prema kompetetivnosti nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Izloženost nasilju

PISA 2018 pita (ST038) učenik koliko često (“Nikad ili skoro nikad”, “Par puta godišnje”, “Par puta mjesečno”, “Jednom sedmično ili češće”) tokom 12 mjeseci prije PISA testa su imali sljedeća iskustva u školi, uključujući i ona koja se događaju na društvenim mrežama: “Drugi učenici su me izostavili iz aktivnosti”; “Drugi učenici su me ismijavali”; “Prijetili su mi drugi učenici”; “Drugi učenici su mi oduzeli ili uništili stvari koje mi pripadaju”; “Bio sam udaran ili maltretiran od strane drugih učenika”; i “Drugi učenici su širili tračeve o meni”. Prve tri tvrdnje su kombinirane u svrhu konstruiranja indeksa izloženosti nasilju (BEINGBULLIED). Pozitivne vrijednosti na ovoj skali sugeriraju da je učenik bio izloženiji nasilju u školi nego prosječan učenik u OECD zemljama; negativne vrijednosti na ovoj skali sugeriraju da je učenik bio manje izložen nasilju u školi nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Strah od neuspjeha

Od učenika je u okviru PISA 2018 bilo traženo da iskažu u kojoj mjeri se slažu (“U potpunosti se ne slažu”, “Ne slažu se”, “Slažu se”, “U potpunosti se slažu”) sa sljedećim tvrdnjama (ST183): “Kada mi se dogodi neuspjeh, brinem o tome šta će drugi o meni misliti”; “Kada mi se dogodi neuspjeh, plašim se da nisam dovoljno talentiran”; “Kada mi dogodi neuspjeh, nesiguran sam po pitanju planova za budućnost”. Ove tvrdnje su kombinirane kako bi se kreirao indeks straha od neuspjeha (GFOFAIL). Pozitivne vrijednost ovog indeksa znače da je učenik izrazio veći strah od neuspjeha nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Ciljevi učenja

Učenici su u okviru PISA 2018 bili pitani (ST208) o tome koliko tačne (“Nimalo tačne kada je riječ o meni”, “Donekle tačne kada je riječ o meni”, “Polovično tačne kada je riječ o meni”, “Vrlo tačne kada je riječ o meni, “Izrazito tačne kada je riječ o meni”) su za njih sljedeće tvrdnje: “Moj cilj je da naučim što je više moguće”; “Moj cilj je da u potpunosti savladam građu prezentiranu na nastavi”; i “Moj cilj je da shvatim sadržaj nastave što je moguće više temeljito”. Ove tvrdnje su komibinirane u cilju konstruiranja indeksa ciljeva učenja (MASTGOAL). Pozitivne vrijednosti indeksa sugeriraju ambicioznije ciljeve učenja nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Motiviranost za savladavanje zadatka

Učenici PISA-e 2018 bili su pitani u kojoj mjeri se slažu (“U potpunosti se ne slažu”, “Ne slažu se”, “Slažu se”, “U potpunosti se slažu”) sa sljedećim tvrdnjama o njima samima: “Pronalazim satisfakciju u napornom radu”; “Jednom kada započnem zadatak, ustrajavam dok god ga ne završim”; “Dio zadovoljstva u radu za mene proizlazi iz osjećanja da napredujem”; i “Ako nisam u nečemu dobar, radije ću se boriti da to savladam nego preći na nešto u čemu bih mogao biti dobar”. Prve tri tvrdnje su kombinirane u cilju kreiranja indeks motivacije za usavršavanje zadataka (WORKMAST). Pozitivne vrijednosti tog indeksa sugeriraju veću motiviranost u odnosu na prosječnog učenika u OECD zemljama.

Smisao u životu

Pisa 2018 je pitala učenike (ST185) da iskažu u kojoj mjeri se slažu (“U potpunosti se slažu”, “Slažuse”, “Ne slažu se”, “U potpunosti se ne slažu”) sa sljedećim tvrdnjama: “Moj život ima jasan smisao ili svrhu”; “Pronašao sam zadovoljavajući smisao u životu”; i “Imam jasan osjećaj za ono što mom životu daje smisao”. Ove tvrdnje kombinirane su u cilju formiranja indeksa smisla u životu (EUDMO). Pozitivne vrijednosti indeksa sugeriraju da učenici osjećaju veći smisao u životu nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Pozitivna osjećanja

PISA 2018 je pitala učenike (ST186) da kažu sa kojom učestalošću (“Nikada”, “Rijetko”, “Ponekad”, “Uvijek”) se osjećaju sretno, živahno, ponosno, raspoloženo, radosno, preplašeno, očajno, zastrašeno i tužno. Tri od ova pozitivna osjećanja - sretno, raspoloženo, radosno - kombinirana su u cilju kreiranja indeksa pozitivnih osjećanja (SWBP). Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da je učenik iskazao da ima više pozitivnih osjećanja nego prosječan učenik u OECD zemljama. Indeks negativnih osjećanja nije kreiran zbog niske unutrašnje konzistencije indeksa u zemljama-učesnicama PISA istraživanja.

Samopouzdanje

PISA 2018 potala je učenike (ST188) u kojoj mjeri se slažu (“U potpunosti se ne slažu”, “Ne slažu se”, “Slažu se”, “U potpunosti se slažu”) sa sljedećim izjavama: “Obično se nekako snađem”; “Osjećam se ponosno što sam postigao nešto”; “Osjećam da mogu upravljati sa više stvari istovremeno”; “Moje povjerenje u samoga sebe mi pomaže da prevaziđem teške trenutke”; i “Kada sam u teškoj situaciji, obično nađem način da je riješim”. Ove su tvrdnje kombinirane kako bi se kreirao indeks samopouzdanja (RESILIENCE). Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da je učenik iskazao veću samopouzdanost u odnosu na prosječnog učenika u OECD zemljama.

Kompeticija među učenicima

PISA 2018 pitala je (ST205) učenike koliko tačnima (“Nimalo tačno”, “Donekle tačno”, “Vrlo tačno”, “Potpuno tačno”) smatraju sljedeće izjave o vlastitoj školi: “Učenici po svemu sudeći vrjednuju kompeticiju”; “Čini se da se učenici nadmeću jedni sa drugima”; “Učenici po svemu sudeći dijele osjećanje da je kompeticija među njima bitna”; i “Učenici osježaju da ih se upoređuje sa drugima”. Prve tri tvrdnje kombinirane su da bi se kreirao indeks kompeticije među učenicima (PERCOMP). Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da su učenici percipirali svoje kolege kroz međusobnu kompeticiju u većoj mjeri nego prosječan učenik u OECD zemljama.

Kooperativnost među učenicima

PISA 2018 pitala je (ST206) učenike koliko tačnima (“Nimalo tačno”, “Donekle tačno”, “Vrlo tačno”, “U potputnosti tačno”) smatraju sljedeće tvrdnje o vlastitim školama: “Učenici po svemu sudeći cijene kooperativnost”; “Čini se da učenici surađuju jedni sa drugima”; “Učenici po svemu sudeći dijele dojam da je kooperativnost među njima bitna”; i “Učenici osjećaju ohrabrenje da budu kooperativni sa drugima”. Prve tri tvrdnje kombinirane su da bi se kreirao indeks kooperativnosti među učenicima (PERCOOP). Pozitivne vrijednosti ovog indeksa znače da su učenici percipirali svoje kolege kao kooperativnije nego što je to slučaj za prosječnog učenika u OECD zemljama.

Entuzijazam nastavnika

PISA 2018 pitala je (ST213) učenike da li se slažu (“U potpunosti se slažu”, “Slažu se”, “Ne slažu se”, “U potpunosti se ne slažu”) sa sljedećim tvrdnjama o dva nastavna časa kojim sa prisustvovali pred PISA test: “Bilo mi je jasno da nastavnik voli predavati o temi na času”; “Nastavnikov entuzijazam me je inspirisao”; “Bilo je jasno da se nastavnik voli baviti temom časa”; i “Nastavnik je pokazao da uživa u predavanju”. Ove su tvrdnje kombinirane da bi se kreirao indeks entuzijazma nastavnika (TEACHINT). Pozitivne vrijednost ovog indeksa znače da su učenici svoje nastavnike percipirali kao entuzijastičnije nego što je to slučaj za prosječnog učenika u OECD zemljama.

{

}