Štampa

 

UN Sustainable Development Goals 2030 definiše cilj pravednosti u obrazovanju kao “obezbjeđivanje inkluzivnog i pravednog kvalitetnog obrazovanja i promoviranje mogućnosti cjeloživotnog obrazovanja za sve.” Pravedan je onaj sistem obrazovanja u kojem razlike u postignućima učenika nisu određene porijeklom učenika, što uključuje socio-ekonomski status, rod ili imigrantsko porijeklo. Način na koji PISA mjeri pravednost obrazovnog sistema: da li su ishodi obrazovanja, kao što su pristup školovanju, postignuća učenika, stavovi učenika i njihova uvjerenja i očekivanja učenika u pogledu budućnosti povezani sa individualnim porijeklom učenika. Ako je veza slaba, obrazovni sistem je pravedniji.

U prethodnom poglavlju detaljno je analiziran odnos između postignuća učenika i njihovog ESC (ekonomsko-socijalno-kulturnog) statusa, mjerenog PISA indeksom, a u ovom poglavlju analiziramo inkluzivnost i pravednost obrazovnog sistema u BiH. Nivo pravednosti određenog obrazovnog sistema mjerimo stepenom njegove inkluzivnosti prema učenicima nepovoljnog socio-ekonomskog položaja. Prema metodologiji PISA istraživanja, inkluzija ukazuje na stepen do kojeg neki obrazovni sistem daju mogućnost svoj djeci da imaju pristup efektivnim mogućnostima obrazovanja i da steknu određene osnovne vještine, bez obzira na njihov rod, etničku pripadnost ili pripadnost nekoj marginalizovanoj grupi, ekonomski i socijalni status porodica iz kojih dolaze ili mjesto u kojem žive.

Nedovoljno inkluzivni obrazovni sistemi rezultiraju velikim procentom 15-godišnjih učenika koji nisu stekli osnovne vještine, odnosno nisu pripremljeni za uspješno dalje obrazovanje i potpuno uključivanje u društvo. Pravedni obrazovni sistemi omogućuju svim učenicima da ostvare postignuća u skladu sa njihovim vlastitim sposobnostima i zalaganjem, dok su u manje pravednim sistemima njihova postignuća u većoj mjeri uslovljena okolnostima na koje ne mogu utjecati, kao što su rod, socio-ekonomski status porodice ili mjesto prebivališta.