Prvi cilj obrazovnog sistema svake zemlje treba biti ostvarivanje što veće nacionalne otpornosti učenika, odnosno kreiranje mogućnosti da učenici sa nepovoljnim socio-ekonomskim statusom ostvare jednako dobre rezultate kao i učenici povoljnog socio-ekonomskog statusa.

Nacionalna akademska otpornost siromašnih učenika u BiH iznosi 13%, odnosno 13% siromašnih učenika ostvaruje postignuća iz sve tri oblasti u gornjem kvartilu postignuća učenika iz BiH - Grafikon 5.9. Ovaj procenat je veći nego što je prosječan procenat nacionalne akademske otpornosti za sve zemlje OECD koji iznosi 11% što je prezentirano na Grafikonu 5.10.

Grafikon 5.11. ilustruje vezu između indeksa segregacije i akademske otpornosti učenika za OECD i partnerske zemlje, pokazujući da se sa porastom indeksa segregacije smanjuje udio akademski otpornih (nacionalna akademska otpornost) učenika, što je i očekivano: zemlje u kojima su siromašni učenici uskraćeni za mogućnosti da pohađaju škole koje pohađaju učenici sa najboljim postignućima, uskraćeni su i za mogućnost da prevaziđu ograničenja koja su posljedica socio-ekonomskog statusa, a što je naročito važno u kontekstu značajnog faktora za učenička postignuća - očekivanja učenika i očekivanja okruženja.

Koeficijent korelacije između ove dvije varijable je vrlo visok i iznosi -0,781. Pri tome, čak 57,3% promjena u procentu akademski otpornih učenika može biti objašnjeno visinom indeksa segregacije. Ovo je očekivana uzajamna veza jer obje varijable pokazuju stepen pravednosti obrazovnog sistema u jednoj zemlji. I za zemlje regije postoji visoka korelacija između indeksa segregacije i procenta nacionalno akademski otpornih učenika što je pokazano na Grafikonu 5.12. I za ovaj skup zemalja koeficijent korelacije je visok i iznosi -0,77, a 68% promjena u procentu akademski otpornih učenika se može povezati sa indeksom segregacije.

U odnosu na zemlje regiona BiH ima približno isti procenat nacionalno otpornih učenika kao i Sjeverna Makedonija, veći procenat od Srbije (12%) i Slovenije (10,9%), manji od Crne Gore (13,9%) i Hrvatske (14,8%). Pri tome, BiH i Sjeverna Makedonija imaju niže procente akademski otpornih učenika nego što bi se moglo očekivati na osnovu visine indeksa segregacije. Slovenija ima vrlo visok indeks segregacije i to velikim dijelom objašnjava nizak procenat nacionalno akademski otpornih učenika.

Kao što je pokazano na prethodnim grafikonima, nacionalna otpornost siromašnih učenika je nešto veća u BiH nego što je prosječna nacionalna otpornost učenika u zemljama OECD (13% prema 11%). Na grafikonu 5.13. vidi se da, prema ovom pokazatelju, i FBiH i RS imaju veću akademsku otpornost nego OECD zemlje u prosjeku (12% i 13% respektivno), ali je akademska otpornost učenika u Brčko Distriktu izrazito visoka i iznosi 31%. Još dva područja se izdvajaju po visini ovog pokazatelja: Regija Hercegovina sa procentom akademski otpornih učenika od 22% i Kanton 10 sa 21%. Na drugoj strani, pet područja imaju izrazito nisku akademsku otpornost učenika: Zapadnohercegovački kanton sa procentom od 0%, Srednjobosanski kanton sa procentom od 7,5%, Unsko-sanski kanton sa procentom od 7,6%, Regija Doboj sa procentom od 8,3% i Regija Birač sa procentom od 8,9%. Možemo zaključiti da iako je stepen pravednosti obrazovanja prema ovom pokazatelju približno isti u dva entiteta, u oba postoje velike razlike između pojedinih kantona odnosno regija. Brčko Distrikt se izdvaja sa vrlo visokim stepenom pravednosti u poređenju sa entitetima, odnosno u poređenju sa svim kantonima i regijama.

Kao i za sve zemlje uključene u PISA istraživanje, grafikon 5.14. pokazuje da se i za kantone i regije u BiH pokazuje negativna korelacija između varijabli indeksa segregacije i nacionalne otpornosti učenika, ali je koeficijent korelacije izuzetno nizak i iznosi -0,086, a samo 4% promjene u procentu nacionalno otpornih učenika se može povezati sa promjenama u indeksu segregacije. Ovo je rezultat velikih razlika u indeksu segregacije među kantonima i regijama.

{

}