Izvješće za Bosnu i Hercegovinu je u više navrata, i na višestrukim primjerima, podcrtavalo značaj socio-ekonomskog profila škole, odnosno ESC statusa učenika, kada je riječ o visini postignutih rezultata na PISA testiranju. Prema PISA-inoj metodologiji, škole se mogu shodno socio-ekonomskom profilu učenika koji ih pohađaju razvrstati na one povoljnog ili nepovoljnog položaja, uz to da postoje i granični slučajevi, odnosno škole koje ne mogu jednoznačno biti svrstane ni u jednu ni u drugu kategoriju.

Škola se svrstava pod kategoriju škola povoljnog socio-ekonomskog položaja ukoliko većina učenika koji je pohađaju dolazi iz socio-ekonomski povoljne pozadine (četvrti kvartil ESC statusa), i obratno, pod kategoriju škola nepovoljnog socio-ekonomskog položaja (prvi kvartil ESC statusa) ukoliko većin učenika koji je pohađaju čine siromašni učenici, a granični slučajevi – škole ni povoljnog ni nepovoljnog položaja – bili bi oni u kojima 50 posto učenika ne spada ni u prvi ni u četvrti kvartil ESC statusa.

Na grafikonu 4.12.22 vidimo da trend rasta postignuća sa povoljnošću socio-ekonomskih uvjeta postoji kako u slučaju škola, tako i slučaju učenika kao pojedinaca, zbog čega škole/učenici u socio-ekonomskom povoljnom položaju odskaču od škola/učenika u nepovoljnom položaju za oko 60 bodova u prosjeku, što znači prednost od preko dvije godine školovanja.

Na grafikonu 4.13, koji prikazuje postignuća po kvartilima ESC statusa za učenike i škole, vidimo da se odnos između socio-ekonomskih uvjeta i uspjeha još jednom potvrđuje kao pravilo. U školama četvrtog kvartila, najpovoljnijeg socio-ekonomskog statusa, najveći je broj socio-ekonomski imućnih učenika, te je median uspjeh ovih škola za preko 60 bodova iznad uspjeha onih škola koje, povisokom procentu siromašnih učenika, spadaju u prvi kvartil ESC statusa. No, ono što je jednako važno primijetiti jeste da u takvim školama - školama u kojima preovladavaju učenici povoljnog socio-ekonomskog statusa – i najsiromašniji učenici mogu postići bolje rezultate čak i od učenika povoljnog socio-ekonomskog položaja koji pohađaju škole prvog kvartila, što govori u prilog mišljenju da obrazovni ambijent može djelovati stimulativno na učenike koji su krenuli sa manjim početnim šansama.

Konačno, obrazovna politika koja bi težila inkluzivnosti učenika socio-ekonomski nepovoljnog statusa u stimulativan obrazovni ambijent, mogla bi značajno povećati proporciju siromašnih učenika koji bi postizali bolje rezultate od ovih koje postižu sada, čime bi se značajno poboljšali i rezultati obrazovnog sistema kao takvog.

{

}